چرخش هستهای در مرزهای شمالی ایران
رویداد۲۴| ارمنستان و ایالات متحده با امضای یک توافق همکاری هستهای غیرنظامی، فصل تازهای در روابط راهبردی خود گشودند.
به گزارش اکوایران، امضای توافق همکاری هستهای غیرنظامی میان ارمنستان و ایالات متحده، نشانهای روشن از شتاب گرفتن بازآرایی ژئوپلیتیکی در قفقاز جنوبی است؛ توافقی که در ظاهر با هدف نوسازی زیرساختهای انرژی ارمنستان انجام شده، اما در عمل میتواند نفوذ سنتی روسیه را تضعیف کرده و همزمان، در کنار طرح کریدور ترامپ، جای پای راهبردی آمریکا را در یکی از حساسترین مناطق هممرز با ایران تثبیت کند.
یک توافق هستهای تازه
به نوشته خبرگزاری رویترز، ارمنستان و ایالات متحده روز دوشنبه توافق کردند که در حوزه انرژی هستهای غیرنظامی با یکدیگر همکاری کنند؛ اقدامی که در راستای تلاش واشنگتن برای تقویت روابط با متحد پیشین روسیه انجام میشود و تنها چند ماه پس از آن صورت میگیرد که آمریکا میانجیگری یک توافق صلح در قفقاز جنوبی را بر عهده داشت.
بیانیه مربوط به این توافق هستهای توسط نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، که برای سفری دو روزه به این کشور رفته است، امضا شد. دو طرف اعلام کردند که مذاکرات مربوط به آنچه «توافق ۱۲۳» نامیده میشود را به پایان رساندهاند؛ توافقی که به ایالات متحده اجازه میدهد بهطور قانونی فناوری و تجهیزات هستهای را به سایر کشورها صادر و مجوزدهی کند. ونس گفت این توافق امکان صادرات اولیهای تا سقف ۵ میلیارد دلار از سوی آمریکا به ارمنستان را فراهم میکند و علاوه بر آن، حدود ۴ میلیارد دلار قراردادهای بلندمدت در زمینه تأمین سوخت و خدمات نگهداری را نیز در بر خواهد داشت.
چرخش قفقاز جنوبی، گزینه ترجیحی ایروان و ضربه به پوتین
پاشینیان در یک نشست خبری مشترک با ونس گفت: «این توافق فصل تازهای در تعمیق شراکت انرژی میان ارمنستان و ایالات متحده خواهد گشود». ارمنستان که برای مدت طولانی بهشدت به روسیه و ایران در زمینه تأمین انرژی وابسته بوده، اکنون در حال بررسی پیشنهادهایی از شرکتهای آمریکایی، روسی، چینی، فرانسوی و کرهجنوبی برای ساخت یک رآکتور هستهای جدید است تا نیروگاه هستهای فرسوده و ساخت روسیه متسامور، تنها نیروگاه هستهای این کشور، جایگزین شود. اگرچه هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده، اما اعلام روز دوشنبه مسیر را برای انتخاب یک پروژه آمریکایی هموار میکند؛ اقدامی که ضربهای به روسیه وارد خواهد کرد.
مسکو بهطور سنتی قفقاز جنوبی را حوزه نفوذ خود میدانست، اما نفوذ این کشور در این منطقه در پی حمله به اوکراین کاهش یافته است. میخائیل گالوزین، معاون وزیر امور خارجه روسیه، در گفتوگویی با روزنامه ایزوستیا گفت پیشنهاد روسیه برای ساخت نیروگاه هستهای جدید بهترین گزینه است و شرکت دولتی انرژی هستهای روسیه، روساتم، آمادگی اجرای سریع این پروژه را دارد. به گفته گالوزین: «روساتم آماده است بسیار سریع اجرای این پروژه را آغاز کند؛ البته کاملاً مطابق با خواست دوستان ارمنی ما.» او افزود: «از نظر دسترسی به فناوریهای قابلاعتماد و اثباتشده و همچنین جذابیت پارامترهای مالی، عملاً جایگزین واقعی دیگری وجود ندارد».
به گفته نارک سوکیاسیان، دانشمند علوم سیاسی در ایروان: «با توجه به وابستگیهای متعدد ارمنستان به روسیه، تنوعبخشی به شرکا در زمینه همکاری هستهای یک اولویت سیاسی به شمار میرود. به نظر میرسد ایالات متحده اکنون گزینه ترجیحی باشد».
تنوعبخشی به شرکا و رقابت کریدورها
سفر ونس تنها شش ماه پس از آن انجام میشود که رهبران ارمنستان و آذربایجان توافقی را در کاخ سفید امضا کردند؛ توافقی که بهعنوان نخستین گام به سوی صلح پس از نزدیک به ۴۰ سال درگیری تلقی میشود. ونس همچنین در تلاش است طرح موسوم به مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی (TRIPP) را پیش ببرد؛ طرحی که شامل یک کریدور ۴۳ کیلومتری در جنوب ارمنستان است و آذربایجان را بهطور مستقیم به جمهوری خودمختار نخجوان و از آنجا به ترکیه، متحد نزدیک باکو، متصل میکند.
آذربایجان ارمنستان آمریکا
این مسیر، ارتباط میان آسیا و اروپا را بهبود میبخشد و نکتهای که برای واشنگتن اهمیت حیاتی دارد این است که در شرایطی که کشورهای غربی بهدنبال تنوعبخشی به مسیرهای انرژی و تجاری خود و کاهش وابستگی به روسیه در پی جنگ اوکراین هستند، این کریدور روسیه و ایران را دور میزند.
کریدور ترامپ که شامل ایجاد یا نوسازی زیرساختهای ریلی، خطوط لوله نفت و گاز و کابلهای فیبر نوری است، میتواند قفقاز جنوبی را دگرگون کند. گالوزین به ایزوستیا گفت که مسکو در حال بررسی پیشنهاد TRIPP است. ونس گفت: «ما فقط برای ارمنستان صلح ایجاد نمیکنیم؛ بلکه در حال ساختن شکوفایی واقعی برای ارمنستان و ایالات متحده با یکدیگر هستیم». بر اساس اعلام کاخ سفید، ونس قرار است روزهای چهارشنبه و پنجشنبه به آذربایجان سفر کند.
